Nöbetçi Eczaneler
Ramazan’da “gündelik hayatın tuhaf soruları” kafamızı kurcalıyor: Kusursuz niyetle bir ebeveyn olarak çocuğuna bakım yaparken, çocuğunun dışkısını koklamak orucu bozar mı? Bu soru sosyal medyada sıkça soruluyor; cevap ise hem fıkıh hem tıbbi değerlendirmeyle netleşiyor.
Koklama eylemi ne demek?
Burada kast edilen tipik durum şöyle olur:
Bir bebek ya da küçük çocuk bezini değiştirirken eline ya da yüzüne yakın olması, koku alma refleksiyle çocuğun kakasını “koklamak”.
Bu eylem bilinçli koklama değil; çoğu zaman ebeveynin refleksiyle yakınlaşma sonucudur.
Diyanet’in bakışı: Ağızla temas ve oruç
Diyanet İşleri Başkanlığı ve klasik fıkıh kaynakları, orucu bozan eylemleri sindirim sistemine bilerek gıda, sıvı veya başka bir maddenin sokulması olarak değerlendirir.
Buna göre nazal/burun solunumu, koku alma veya deri teması orucu bozmaz. Çünkü koku maddenin alınması değil, sadece duyusal algıdır.
Özetle:
✔️ Koklama – orucu bozmaz.
✖️ Ağız yoluyla katı/sıvı madde almak – orucu bozar.
Yani bir çocuğun kakasına istemsizce yakınlaşmak, maddesel bir alım oluşturmadığı sürece orucu bozmaz.
Bilinçli koku mu, ağız teması mı?
Fark şu:
-
Sadece koku alma: Oruç bozulmaz.
-
Ağız teması ile dışkı bir parça ağız içine kaçarsa: Bu durum orucu bozar.
Çünkü bu halde dışkıdan bir parça istemeden de olsa yutulmuş olur; bu da madde alımıdır.
Hijyen ve sağlık açısından
-
Çocuk bakımında hijyen çok önemli. Özellikle dışkı ile temas sonrası eller mutlaka yıkanmalı.
-
Oruçlu iken ellerle temastan sonra ağza el değmeden oruç bozulmaz, ama temizlik her zaman tavsiye edilir.
Niyet ve zorunluluk
-
Hiçbir ebeveyn çocuğunun kakasını koklamak niyetiyle bu eylemi yapmaz; hepsi bakım gereği olur.
-
Diyanet fetvalarında niyet, oruç bozulma hükmünü etkilemez; belirleyici olan madde alınıp alınmamasıdır.
Pratik tavsiye
-
Bebek/çocuk bakımı sırasında herhangi bir maddesel yutma olmadığında kaygıya gerek yok: Oruç bozulmaz.
-
Elleri temiz tut, ağıza el değen her şeyi yıka — hem oruç hem sağlık açısından.