Gekap nedir? Gekap beyannamesi nedir? Gekap ertelenmeli uygulama yeniden düzenlenmeli!

Gekap nedir? Gekap beyannamesi nedir? Gekap ertelenmeli uygulama yeniden düzenlenmeli!

BU REKLAM SİZE ÖZEL YAYIMLANMAKTADIR

Piyasaya Sürenlere Muazzam Ek Vergi Yükü

1-GİRİŞ

Geçtiğimiz sene poşet beyannamesi olarak bilinen Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesinin (bundan sonra GEKAP beyannamesi olarak anılacaktır) kapsamı genişletildi. Bu makalede Geri Kazanım Katılım Payının (GEKAP) ne olduğunu, aslında 25 kuruşluk poşet ile başlayan sürecin ne olduğunu, vergi mükelleflerini, meslek mensuplarını ilgilendiren konuları ve 31.12.2019 da resmi gazetede yayımlanan Geri Kazanım Katlım Payına İlişkin Yönetmelik kapsamında GEKAP beyannamesinin genişletilmiş halinden bahsedilecektir. Hali hazırda tek 1 adet poşet beyan edilirken şimdi ise 45 çeşit Atık beyan edilecektir. Tabi kim hangi atığı piyasaya sürecek ise o atığı beyannamede beyan edecektir. Konu biraz detaylı ve karışık, mükelleflerin ve meslek mensuplarının anlayacağı en sade şekilde bilgi vermeye çalışılacaktır.

II- GERİ KAZANIM KATILIM PAYI (GEKAP) NEDİR?

İşin aslı 2872 sayılı Çevre Kanunu’ndan neşet etmektedir. Çevre kanunun amacı “bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır” ifadeleri ile çevrenin korunması ile ilgili olduğu açıktır. Anılan kanunda atıkların sınıflandırılması yapılmıştır. Atıklar; Atık, atık su, katı atık, evsel katı atık, tehlikeli atık, tehlikeli kimyasallar gibi bütün canlıların varlığını tehdit eden hava kalitesinden kokuya, elektromanyetik alandan iyonlaştırıcı olmayan radyasyona kadar hemen hemen tüm konuları atık olarak ele almıştır.

BU REKLAM SİZE ÖZEL YAYIMLANMAKTADIR

Meri Çevre Kanunumuzun ana prensibi “Kirleten Öder” olarak belirlendiği için kim çevreyi, doğayı kirletiyorsa kirleten temizlemek zorundadır.

İşte tam burada GEKAP devreye girmektedir. GEKAP eskiden beri var olan ancak farklı bir versiyonda işleyen sistemdi. Eski sistemi kısaca özetleyip sonrada 01.01.2020 de olan sistemden bahsedilecektir.

A-Gekap Eski Sistem

2872 sayılı Çevre Kanunumuz 1983 yılından beri hayatımızda yer almaktadır. Dolayısıyla bu GEKAP beyannamesi çıkmadan önce bu çevreyi kirletenler nasıl temizliyordu? Sorusunun cevabı eski sistemi anlamakla mümkün olacaktır. Birçok detay var ancak en yalın hali ile birkaç cümle ile anlatalım.

Gekap Yönetmeliği çıkmadan önce çevreyi kirleten şirketler Çevre Bakanlığı tarafından Yetkilendirilmiş Kuruluşlar vasıtası ile bu işi yaptırıyordu. Çevreyi Kirleten Yetkilendirilmiş Kuruluşlar ile sözleşme yapıyordu ve bu sözleşme Çevre bakanlığının sistemine yükleniyor, Yetkilendirilmiş Kuruluş çevreyi kirleten şirket adına atığını bir bedel karşılığı toplattırıyordu. Yetkilendirilmiş Kuruluşların her bir çeşidi için ayrı yönetmelikler hazırlanmış yetki belgesi alan sivil toplum kuruluşları bağlı olduğu yönetmeliğe göre çalışmalarını devam ettiriyordu. İsimleri saymakla bitmez tam 17 adet yönetmelik bu atıkların toplanması için yapılmıştır. Bakanlık Çevre Kanununda yaptığı değişiklik ile ve GEKAP yönetmeliği ile Yetkilendirilmiş Kuruluşları olduğu gibi bırakmış herhangi bir müdahale yapmamış ve ayrıca bir yönetmelikle Çevreyi kirletenlerin kirletme tutarlarını direkt olarak hazine bakanlığına bir beyanname ile bildirilmesi yoluna gitmiştir. Hali hazırda poşet beyannamesi olarak bilinen Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi adı altındaki beyanname ile beyan edilecektir.

B-Gekap Yeni Sistem

GEKAP yeni sistemin temelleri 10/12/2018 tarihinde resmi gazetede yayımlanan 7153 sayılı kanun ile Çevre Kanununa yapılan birden çok değişiklik ile hayatımıza girmiştir. Asılında her şeyin altında “Sıfır Atık” uygulamalarına geçiş olduğu için böyle bir uygulama yapılmaktadır. Yasal dayanaklarına bakıldığında ise Çevre Kanunumuzun 3/h ve ek 11’inci maddeleri ile GEKAP hayatımıza girdi.

BU REKLAM SİZE ÖZEL YAYIMLANMAKTADIR

Sistem çok basit aslında Çevreyi kirleten temizler. Kirleten kirlettiği atıkları aylık olarak kilogram veya adet bazında hesaplayacak ve toplattırma bedelini katılım payı adı altına bir sonraki ayın 24 üne kadar beyan edip beyan ettiği ayın sonuna kadar ödemek zorunda olacaktır.

III- GEKAP MÜKELLEFLERİ ve BEYANNAMESİ

A-Gekap Mükellefleri

Geri Kazanım Katılım Payı mükellefleri poşet satanlar ile diğer ürünleri piyasaya sürenlerden / yurt içine ithal edenlerdir. Burada GEKAP mükellefi gelir veya kurumlar vergisi mükellefi de olabilir, vergi mükellefi olmaya da bilir. Kim kirletiyorsa, kim aşağıda liste halinde verilen 45 adet ürün cinsinde atıkları piyasaya sürüyorsa o kişi GEKAP mükellefidir. Bu beyannamenin önemi “katılım payının” vergi den farklı olmasıdır. Vergiyi kazanca veya irada sahip olanlar öderken, GEKAP’ı çevreyi kirleten ödüyor. GEKAP yönetmeliğinde çevreyi kirletenlerden Piyasaya süren ve ithalatçılar diye bahsedilmektedir. İthalatçıyı herkesin malumu üzere yurt içine mal yâda hizmet ithal edenler olarak bilmekteyiz. Peki, Piyasaya Süren kimdir? Kısaca bir başlık altında inceleyelim.

  • Piyasaya Süren; Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin (aa) bendinde “27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamındaki mesafeli sözleşmeler ile yapılan satışlar da dâhil olmak üzere, satış yöntemine bağlı olmaksızın, bu Yönetmelik kapsamındaki ürünlerini veya ambalajlı eşya/malzemelerini piyasaya arz edenleri, üreticisi tarafından doğrudan piyasaya arz edilmeyen ürünler ile ambalajlı eşya ve malzemeler için ürünün ya da eşya/malzemenin ambalajı üzerinde adını ve/veya ticari markasını kullanarak piyasaya arz eden (piyasaya arz eden: Ürünleri tedarik, dağıtım veya kullanım amacıyla bedelli veya bedelsiz olarak piyasada yer alması için yapılan faaliyeti ) gerçek veya tüzel kişileri, ürünlerin ve ambalajlı eşya/malzemelerin üreticilerinin Türkiye dışında olması halinde ise bu üreticiler tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı” ifade etmektedir.
  • Poşet İçin Piyasaya Süren; Poşet için ayrı bir parantez açılmış, plastik poşeti nihai tüketiciye satanlar GEKAP beyannamesinin mükellefi oluyor.
  • Gekap Beyannamesinden Muaf Olanlar;
  1. Tekrar kullanıma alınan ürünler, zati ihtiyaç kapsamındaki ürünler, imha edilerek tasfiye edilecek gümrüklü ürün ve eşyalar ile ihraç edilen ürünler
  2. Kamu kurum ve kuruluşlarının münhasıran asli görevlerinde kullanmak, piyasaya arz edilmemek ve ticari amaç güdülmemek kaydıyla ürettikleri veya bağlı kuruluşlarına ürettirdikleri aşağıda yer alan ürünleri kapsamaz.
  3. Aşağıdaki listede yer alan ürünleri için ülkenin tamamında Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda depozito sistemi uygulayan, piyasaya süren/ithalatçıların depozitolu olarak piyasaya sürdükleri ürünleri için depozito uygulanan miktar açısından bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.

B-Gekap Beyannamesi

Tam adı Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi (meslek camiasında poşet beyannamesi olarak bilinen) beyanname artık aşağıdaki listeyi kapsayacak şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından revize edileceği bu yönetmelikle aşikar hale gelmiştir.

Poşetin yanında aşağıdaki listede yer alan ürün cinsini piyasaya süren, satan, bedelsiz veren, vergi mükellefi olsun veya olmasın bu katılım paylarını ödemek zorundadır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi (GEKAP) olarak nitelendirilen plastik poşet, lastik, akümülatör, pil, madeni yağ, bitkisel yağ, elektrikli ve elektronik eşya, ilaç, plastik ambalaj, metal ambalaj, cam ambalaj, ahşap ambalaj geri kazanım katılım payı, ocak 2020 itibariyle tüm kalemlerde resmen başladı. Peki, GEKAP beyannamesi ne zaman verilir ve GEKAP beyannamesini kimler verecek? İşte, o konu hakkında detaylı bilgiler

GEKAP beyannamesi pek çok işletme sahibi ve yöneticisinin araştırdığı hususlar arasında yer almaya başladı. Geri kazanım katılım payı uygulamasına tabi olan ambalajların ve türlerinin belirlenmesinde Geri Kazanım Katılım Payına İlişkin Yönetmelik’te yer alan ambalaj tanımı esas alınmak sureti ile aşağıda belirlenen kriterler ve örneklemeler üzerinden değerlendirme yapılır.

Ambalajlar; içerisinde bulunan, taşman, korunan, saklanan ve/veya satışa sunulan ürün/eşya/malzemelerin Çevre Kanunu ek-1 sayılı listesinde olup olmamasına, bu ürün/eşya/malzemelerin tehlikeli veya tehlikesiz özellik gösterip göstermemesine bakılmaksızın geri kazanım katılım payı uygulamasına tabi tutulur.

BU REKLAM SİZE ÖZEL YAYIMLANMAKTADIR
Başa dön tuşu